Fijne Feestdagen 2025
Van 2021-2023 voerde RAAP België grootschalige archeologische opgravingen uit in het stadscentrum van Torhout. Deze brachten een schat aan sporen en vondsten aan het licht, waaronder vele metalen objecten. Een groot deel van deze vondsten zijn relatief zeldzaam in de Vlaamse archeologie en worden doorgaans niet in grote hoeveelheden gevonden, laat staan in een dateerbare context en te linken aan een groter archeologisch verhaal zoals de historische stadskern van Torhout.
Nu het rapport is afgerond en de vondsten zijn gedeponeerd in ons depot, zullen een groot deel van onze activiteiten in 2026 de resultaten van deze opgraving belichten in het project Tor’Oud. Om te beginnen kozen we enkele interessante, decoratieve elementjes voor ons kerstkaartje. Je leest er hieronder meer over, gebaseerd op de informatie uit het eindrapport van RAAP België (copyright foto’s RAAP België).
Een eerste vondst uit de sneeuwbol is een zeldzame 12e-eeuwse haar- of kledijpin. Ze is gemaakt uit een lood-tin legering en heeft een opengewerkte kop. Onderaan de kop zat een holte waar een dunne koperen speld werd ingestoken en gesoldeerd waren aan elkaar.
Een volgende vondst is deze profane insigne. Profane insignes zijn insignes zonder religieus karakter. Deze zijn niet te koppelen aan een bepaald bedevaartsoord en werden eerder gedragen als sieraad, denk maar aan een broche. Het voorbeeld uit Torhout werd gemaakt uit loodtin en heeft de vorm van een bloem in reliëf. Centraal is er een opening met 6 kleinere errond waarin een steentje of glaspasta kon geplaatst worden. Het dateert uit de 13e eeuw.
De volgende vondsten zijn allemaal beslagen. Dit zijn versieringen in metaal die werden vastgemaakt op kledij (stoffen, riemen), maar ook op bijvoorbeeld paardentuig en boeken. Twee exemplaren werden gemaakt uit koper in de late middeleeuwen (1250-1400). Ze hebben respectievelijk de vorm van de letter M en van een ster. Verder is er ook een koperen plaatje van op een prikspoor. Het werd versierd met rijen puntjes die een hoekige vorm hebben.
Naast koper werd ook loodtin gebruikt om beslagen uit te maken. Er werden in Torhout 3 vormen vastgesteld, waaronder vierkante beslagen uit de 12e tot 13e eeuw. Ze werden steeds versierd met punten en lijnen in reliëf. Eén voorbeeld is bijzonder fijn geproduceerd en heef centraal een steentje in groen glas. Achteraan zat vroeger een pin die gebruikt werd om het beslag vast te maken, maar deze zijn intussen afgebroken.
De laatste vondsten uit onze sneeuwbol maken allemaal deel uit van een groep van een “Anglo-Scandinavische” stijl van beslagen en paardenuitrusting, die over het hele Noordzeegebied gevonden wordt tussen de 10e en 12e eeuw. Het gaat onder meer over stijgbeugelbeslagen, riembeslag, hangers, …
Dergelijke hoogmiddeleeuwse metaalvondsten zijn eerder zeldzaam in Vlaanderen en bijgevolg zijn studies ernaar ook dun gezaaid. Meestal worden deze beslagen aangetroffen en herkend door metaaldetectoristen, in plaats van in een dateerbare archeologische context. Daarom zijn deze uitzonderlijke in situ contexten in Torhout van groot belang voor verder onderzoek.
De meeste van de beslagen zijn gevonden in de onderste straatniveaus. Er heerst nog wat onzekerheid over de precieze datering, maar zowel de literatuur als de resultaten van opgravingen tonen aan dat deze voorwerpen zich tussen de 10e en 12e eeuw moeten dateren, met andere woorden de gouden eeuwen van Torhout.
Meer weten over de opgravingen in het centrum van Torhout 2021-2023? Dan moet je nog heel even geduld hebben. Hou onze verschillende kanalen zeker in de gaten in 2026.