Open Monumentendag 2026: onze tips
Zaterdag 12 en zondag 13 september is onze jaarlijkse afspraak met onroerend erfgoed er weer: Open Monumentendag! Kastelen bezoeken, wandelen langs kapelletjes, open sleuven bewonderen… er zijn enorm veel activiteiten om uit te kiezen.
Onze ultieme tip? Kom op zaterdag 12 september naar het middeleeuws feest Tor’Oud in Torhout (meer daarover hier).
Lukt dat niet? Dan tippen erfgoedconsulenten Stefan en Tom elk 3 activiteiten die zeker ook de moeite zullen zijn. En wie helemaal tot het einde leest, krijgt nog een bonustip van de Brugse stadsarcheoloog Frederik!
De keuze van Tom
Een neogotisch erfgoedsite vol nieuwe verhalen in Vivenkapelle
Wanneer je Vivenkappelle doorkruist kan je je niet ontdoen aan de grootse architecturale indruk die dit kleine polderdorpje nalaat. Het dorp vormde ooit het speelveld van architect J.P. de Bethune, dé Belgische pionier van de neogotiek en medeoprichter van de Sint-Lucasscholen.
Hij had een grote voorliefde voor de hoogdagen van de middeleeuwse kunsten en streefde ernaar deze architecturale glorie nieuw leven in te blazen. Samen met ander toonaangevende architecten als A. Pugin (Engeland) & E. Viollet-le-Duc (Frankrijk) gaf hij vorm aan de Gothic revival in Europa.
De dorpskern draagt een duidelijk zijn stempel en kan worden beschouwd als een fysieke staalkaart van zijn visie op de Belgische neogotiek. Tot zijn bekendste realisaties behoren o.a. de abdij van Maredsous, het Kasteel van Loppem en het groot Begijnhof in Sint-Amandsberg tot zijn oeuvre.
Meer info hier.
Restauratie van oude schilderijen in Sijsele
Als voormalige student aan de opleiding Erfgoedstudies (UA) kreeg ik enkele boeiende introducties in het restauratieproces van oude schilderijen. Het is een echt huzarenwerk die enorm veel kennis, talent, geduld en concentratie vergt. Deze stille vakmensen werken vaak onzichtbaar en urenlang achter de schermen, maar worden nu terecht in de kijker gezet.
Een restauratieproces even van dichtbij oppikken is dan ook een unieke kans. De activiteit vindt plaats in het voormalige sanatorium, een prachtig art-decogebouw met monumentale voorgevel.
Meer info hier.
Openluchttentoonstelling: de Lattenklieversstraat doorheen de tijd in Sint-Joris
De Lattenklieversstraat is veruit de meest toepasselijke naam voor een hoofdstraat in Sint-Joris. Het dorp is in één adem verbonden aan de lattenklievers, ooit hét hoofdberoep van vrijwel iedereen in dit kleine kanaaldorp. De pleisterlatjes die hier werden vervaardigd, vonden hun weg naar woningen verspreid over de hele Benelux. Langs de straat getuigen talrijke lage dorpswoningen nog van de bescheiden afkomst van hun bewoners en het dorpszicht van weleer. Enkele andere opvallende erfgoedparels in de straat zijn de voormalige brouwerij Langouche, de vredesboom, de Kooldreef richting kasteel de Lanier en de parochiekerk die ook wordt opengesteld tijdens de Open Monumentendag.
Meer info hier.
De keuze van Stefan
Zeldonkmolen in Sint-Joris
Minstens sinds 1703 staat er op de hoek van de Blind Ezelstraat en de Zeldonkstraat een korenwindmolen. In 1871-1872 werd de houten staakmolen vervangen door een bakstenen bergmolen. Zoals bij veel molens werd begin de 20ste eeuw een stoommachine geïnstalleerd om ook op windstille dagen graan te kunnen malen. Tot in 1934 werd er nog met de wind gemalen, waarna de wieken werden verwijderd. Kort na WOII werd de molen ingekort, waardoor enkel nog de onderste twee verdiepingen van de romp overbleven en werd enkel nog machinaal gemalen. Daarna werden de maalactiviteiten stelselmatig uitgedoofd, waardoor de molenromp in verval kwam.
Dankzij de inspanningen van de huidige eigenaar Marc Baute werd de bouwvallige molenromp in 2023-2026 eigenhandig gerestaureerd. Om de molen van een duurzame toekomst te voorzien werd een kleinschalige nieuwbouw tegen de romp geplaatst en werd het geheel herbestemd tot vakantiewoning. Raakvlak heeft dit project vanaf het begin opgevolgd en Marc met advies bijgestaan. Dit waardevolle erfgoed is ongetwijfeld nog voor lange tijd in goede handen.
Meer info hier.
Sint-Blasiuskerk in Waardamme
Na een gedegen en jarenlange restauratie schittert de Sint-Blasiuskerk in Waardamme.
De parochiekerk wordt reeds vermeld in bronnen uit de 15de eeuw. Het huidige uitzicht in classicistische stijl gaat terug tot 18de eeuw en kende verschillende bouwfasen en uitbreidingen. In 1774 werd na jaren van verval grootschalige restauratiewerken uitgevoerd. In de 19de eeuw werd het transept en het koor uitgebreid. Maar reeds kort na het beëindigen van de werken diende de toren in 1878 heropgebouwd te worden onder leiding van architect René Buyck na een blikseminslag. Het interieur is rijkelijk uitgewerkt met o.a. marmerschilderen rond trompe-l’oeils, eikenhouten lambriseringen met gekorniste kroonlijst en een 19de -eeuws eikenhouten doksaal
Na een grondig onderzoek door de architect Ann Gyssels ging de restauratie van de buitengevels, de glas-in-loodramen en diverse interieurelementen van start. Om 14u voorziet de architect een rondleiding om dieper in te gaan op de technische aspecten van de restauratie.
De omgeving rond de kerk is zeker ook een bezoek waard. Naast de kerk bevindt zich een kerkhof met waardevolle erfgoedgraven, waarvan de oostelijke kerkhofmuur nog is bewaard. De dorpskern met pastorie en gekasseide dorpsplein is doorheen de tijd goed bewaard gebleven, waarbij de huidige configuratie teruggaat tot de 18de-eeuwse situatie. Om deze reden werd de omgeving in 2000 beschermd als dorpsgezicht.
Interbellumwandeling Volkswijk Sint-Katarina in Assebroek
Als inwoner van Ver-Assebroek is de historiek van “dicht”-Assebroek mij minder goed gekend. Tijd om de volkswijk Sint-Katarina beter te leren kennen aan de hand van een gegidste wandeling.
Eind 19de en begin 20ste eeuw werd de landelijke omgeving tussen Brugge en het oude dorp Ver-Assebroek geleidelijk aan volgebouwd. De Parochie Sint-Katarina bestaat reeds sinds 1270 maar bleef tot begin 20ste eeuw een zeer landelijke dorp aan de rand van Brugge. Door de opkomende industrie, vnl. langs het kanaal, groeide het dorp aan een snel tempo. O.a. omdat de arbeiders van La Brugeoise nood hadden aan huisvesting in de onmiddellijke omgeving. Tussen 1900 en 1930 transformeerde de wijk dus van landelijk en quasi onbebouwd tot een heus dorp. Rondom een schooltje en een voorlopige kerk werden nieuwe straten aangelegd, die werden voorzien van rijwoningen voor de arbeiders. Al snel vestigden zich hier ook kleine ondernemingen, zoals een blekerij, een diamantslijperij en een lusthof. Later werd Sint-Katarina nog uitgebreid met een chique villawijk in cottage-stijl “le Parc Sainte Catherine” en werd de voorlopige kerk met 20 jaar vertraging vervangen door de huidige kerk.
Meer info hier.
Bonus: de keuze van stadsarcheoloog Frederik
Archeoloog en geofysicus Maarten Praet heeft op vraag van Stad Brugge het Bomenhof, het centrale Begijnhofplein, gescand. Hij legt tijdens een lezing uit wat die scanning techniek inhoudt én deelt de resultaten van het onderzoek van het Bomenhof.
Naast de lezing om 11 uur in Huize Minnewater, zal een doorlopende video van tijdens het onderzoek in Begijnhof 3 te zien zijn. Maarten zelf is daar zoveel als mogelijk aanwezig om het archeologisch onderzoek met diverse geofysische toepassingen en het scanning toestel te demonstreren.
Meer info hier. De video kan je ook bekijken via ons YouTube-kanaal.
